Gwaredu Scab
Cwestiynau Cyffredin
Os ydych chi’n credu bod eich defaid wedi’u heintio â chlafr, cliciwch yma i gysylltu â ni
01554 748576
Croeso i'n tudalen Cwestiynau Cyffredin! Dyma le gallwch ddarganfod atebion i rai o'r cwestiynau mwyaf cyffredin. Os na allwch ddod o hyd i'r hyn yr ydych yn chwilio amdano yma, mae croeso i chi gysylltu â ni a byddwn yn hapus i helpu.
Mae Clafr yn glefyd hysbysadwy ond nid yw'n peri unrhyw risg i iechyd pobl. O dan Orchymyn Clafr 1997 mae'n drosedd os yw perchnogion neu geidwaid defaid yn methu â thrin defaid sy'n weladwy wedi'u heffeithio gan y clafr. Gall Awdurdodau Lleol reoli symudiad defaid y mae clafr yn effeithio arnynt, a gofyn am drín y defaid hynny os oes angen.
Mae dau fath o driniaeth ar gael i drin neu atal clafr.
- Dip Organoffosffad — Mae'n rhwystro trosglwyddiad nerfau. Mae Gwaredu Scab yn argymell PPE llawn i bob defnyddiwr. Mae'n ofynnol i ddefaid aros yn yr hydoddiant am o leiaf un funud. Os defnyddir y dip yn gywir mae'r amddiffyniad yn para 60 diwrnod.
- Lactonau Macrocyclic (moxidectin, doramectin, ivermectin — e.e. Cydectin, Dectomax, Ivomec) — Defnyddir y rhain yn nodweddiadol fel gwrthlyngyryddion. Nid yw pob cynnyrch yn lladd gwiddon felly mae'n bwysig darllen y taflenni data. Ymgynghorwch â'ch milfeddyg neu SCOPS.
Mae yna ffyrdd o geisio atal y clafr rhag lledaenu. Dylech ddilyn mesurau bioddiogelwch gan gynnwys:
- Sicrhau bod stoc newydd yn cael eu rhoi mewn cwarantîn
- Ynysu stoc sy'n dangos symptomau
- Ffensio dwbl a chynnal ffensys ffiniol da
- Cynnal profion gwaed i wneud diagnosis o clafr cyn i symptomau clinigol ymddangos
- Triniaeth ar adegau o risg
Yn ystod cyfnod cynnar y clafr, nid yw plâu yn amlwg. Gall gymryd 40–50 diwrnod ar ôl haint cyn y gwelir arwyddion.
Dylech edrych allan am:
- Rhwbio a chrafu yn erbyn pyst ffens
- Olion cnoi a brathu eu cnu
- Ardaloedd budr o gnu o ganlyniad i grafu gwallt, yn enwedig y tu ôl i'r ysgwydd
- Ardaloedd glân o gnu, lle mae defaid wedi cnoi
- Mannau ar y cnu wedi torri o ganlyniad i frathu a chrafu
Mae'r Clafr yn heintus iawn ac mae'n lledaenu trwy drosglwyddo gwiddon o ddefaid heintiedig i ddefaid heb widdon Psoroptes ovis. Mae'r gwiddonyn yn gallu goroesi mewn tagiau gwlân a fflochiau croen yn yr amgylchedd am 17 diwrnod ar gyfartaledd.
Clafr yw un o'r clefydau parasitig mwyaf heintus ar ddefaid ym Mhrydain. Mae'r cyflwr ei hun yn fath o ddermatitis alergaidd a achosir gan widdonyn clafr parasitig iawn: Psoroptes ovis.
Mae gwiddonyn benywaidd yn dodwy un neu ddau o wyau'r dydd yng nghnu'r ddafad am tua 40 diwrnod. O fewn 6–8 wythnos, bydd gwiddon yn lluosi, bydd y briw wedi lledu, bydd defaid yn colli cyflwr yn gyflym a bydd afiechyd clinigol yn amlwg.
